Ostatnio coraz częściej myślę o tym, że jednym z większych źródeł naszego napięcia wcale nie jest brak czasu, ale sposób, w jaki o czasie myślimy.
Żyjemy z poczuciem, że ciągle jesteśmy trochę spóźnieni. Że powinniśmy już być dalej, zrobić więcej, lepiej wykorzystać dzień, szybciej odpowiedzieć, szybciej skończyć, szybciej się rozwinąć. Nawet odpoczynek potrafimy potraktować jak kolejne zadanie do wykonania, coś, co ma nas „zregenerować”, żebyśmy mogli wrócić do produktywności.
I być może właśnie tutaj zaczyna się problem.
Natknęłam się ostatnio na pojęcie „time anxiety”, czyli lęku związanego z czasem. Nie chodzi tylko o zwykły pośpiech. Bardziej o to trudne do uchwycenia poczucie, że czasu jest za mało, że coś nam ucieka, że nie zdążymy zrobić wszystkiego, co powinniśmy zrobić, albo że nie zdążymy przeżyć życia tak, jak należałoby je przeżyć.
Poczucie, że czasu jest za mało, że coś nam ucieka, że nie zdążymy zrobić wszystkiego, co powinniśmy zrobić, albo że nie zdążymy przeżyć życia tak, jak należałoby je przeżyć.
Paradoks polega na tym, że próbujemy ten lęk rozwiązać dokładnie tym, co często go napędza: lepszym planowaniem, większą kontrolą, kolejnymi systemami produktywności.
Tymczasem czasu nie da się tak naprawdę kontrolować. Możemy zarządzać kalendarzem, ale nie czasem. Możemy ustawić sobie piętnaście przypomnień i perfekcyjnie zaplanować tydzień, a życie i tak pozostanie czymś znacznie bardziej nieprzewidywalnym.
Może więc warto zadać sobie inne pytanie.
Nie: „Jak zmieścić więcej w moim dniu?”, ale: „Co naprawdę chcę w tym dniu zmieścić?”.
Co naprawdę chcę w tym dniu zmieścić?
To niby niewielka różnica, ale dla mnie jest w niej coś fundamentalnego.
Bardzo łatwo można przeżyć lata, stając się coraz bardziej sprawnym w robieniu rzeczy, które w gruncie rzeczy nie są aż tak ważne. Odpowiadać szybciej, organizować lepiej, czy domykać więcej spraw. A jednocześnie mieć coraz mniej przestrzeni na to, co naprawdę daje poczucie życia.
Jest jeszcze jedna ważna kwestia. Zanim coś zaczniemy, dobrze jest wiedzieć, co będzie oznaczało „wystarczająco dobrze”. Bo jeśli tego nie określimy, właściwie nigdy nie kończymy. Zawsze można coś jeszcze poprawić, dopracować, odpowiedzieć na jeszcze jedną wiadomość, zrobić jeszcze jeden krok.
Myślę, że wiele osób żyje dzisiaj właśnie w takim stanie permanentnego niedokończenia. Dzień się kończy, ale my nie czujemy, że cokolwiek naprawdę zostało zakończone. Jest raczej poczucie, że przerwaliśmy pracę, bo zabrakło czasu.
Dzień się kończy, ale my nie czujemy, że cokolwiek naprawdę zostało zakończone. Jest raczej poczucie, że przerwaliśmy pracę, bo zabrakło czasu.
I być może dlatego tak trudno jest naprawdę odpocząć.
Najciekawsze jest jednak to, że u źródła tego lęku znajduje się coś, o czym bardzo nie lubimy myśleć – świadomość, że nasz czas rzeczywiście jest ograniczony.
Można od tej myśli uciekać, ale można też potraktować ją zupełnie inaczej. Nie jako coś przygnębiającego, tylko jako pewnego rodzaju kompas.
Jeżeli mój czas nie jest nieskończony, to tym bardziej ma znaczenie, komu go oddaję. Na czym spędzam swoje dni. Jakie sprawy pozwalam sobie nazywać „pilnymi”. Ile mojego życia przeznaczam na spełnianie cudzych oczekiwań, a ile na rzeczy, które rzeczywiście są moje.
Może więc odpowiedzią na lęk przed uciekającym czasem nie jest jeszcze lepsze zarządzanie czasem, tylko coraz większa świadomość tego, jak chcemy żyć.
Bo ostatecznie nie chodzi o to, żeby zdążyć ze wszystkim. Prawdopodobnie i tak nie zdążymy.
Pytanie brzmi raczej: czy zdążymy być obecni w tym życiu, które właśnie się wydarza.
Czy zdążymy być obecni w tym życiu, które właśnie się wydarza?
Żyj świadomie. Twórz dobro.
Świadomy Wymiar